ΛΙΓΑ  ΛΟΓΙΑ  ΓΙΑ ΤΗΝ "ΕΝΩΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ"...

Του Ανδρέα Γ. Δημητρόπουλου

Καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου

στη Νομική Σχολή του Παν/μίου Αθηνών

1.    Στις 10 Μαρτίου 1996 μετά από ένα διήμερο ιδρυτικό συνέδριο μια νέα κίνηση ξεκίνησε, από έναν πυρήνα καθηγητών στα Πανεπιστήμια της χώρας και ένα ευρύτερο κύκλο ανθρώπων της εργασίας και του πνευματικού χώρου, Η ΕΝΩΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ [ENEΠO]. Τι είναι όμως η Ένωση, ποιοι λόγοι οδήγησαν στην δημιουργία της, ποιοι είναι οι σκοποί και οι προοπτικές της; Βασικός σκοπός της Ένωσης είναι να συμβάλει στην καθιέρωση , διάδοση και αξιοποίηση του θεσμού του δ η μ ο ψ η φ ί σ μ α τ ο ς  με πρωτοβουλία των πολιτών και συναφών θεσμών άμεσης συμμετοχής του λαού στη νομοθεσία και γενικότερα στην άσκηση της εξουσίας , σε εθνικό, περιφερειακό  και τοπικό / επαγγελματικό επίπεδο, έτσι ώστε ο πολίτης να παίρνει θέση πάνω σε κρίσιμα αυτόνομοι ζητήματα.

2.   Η γένεση της ENEΠO ήταν αυθόρμητη - μετά από μακρόχρονη και ώριμη σκέψη -  και η απήχηση της στο σύντομο αυτό χρονικό διάστημα εκπληκτική. Ήδη υπάρχουν όργανα, επιτροπές, γραφεία, παραρτήματα και οργανωτικοί σύνδεσμοι σε διάφορες πόλεις. Έχει ήδη πραγματοποιήσει πολλές εκδηλώσεις και πολλές άλλες έχουν προγραμματιστεί μέσα και έξω από το λεκανοπέδιο. Βαθύτερη αιτία της γένεσης και της συσπείρωσης είναι η κρίση, που υπάρχει σε όλα τα επίπεδα. Η ENEΠO δεν γεννήθηκε τυχαία, όπως τυχαία δεν είναι η μεγάλη της απήχηση. Αποτελείται από ανθρώπους προβληματισμένους, καταξιωμένους στο χώρο τους, που έχουν πεισθεί, ότι μόνον η ενεργοποίηση του πολίτη μπορεί να βγάλει την χώρα από το σημερινό της αδιέξοδο. Αυτό ακριβώς αποδίδει με τον τίτλο της η ΕΝΩΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ.

3.   Η Ένωση αποτελεί μια νέου είδους οργάνωση. Έχει επιστημονικό αλλά και ένα ιδιότυπο πολιτικό χαρακτήρα. Καταρχήν βασίζεται στον επιστημονικό λόγο. Οτιδήποτε προβάλλει και προτείνει είναι προϊόν επίπονης και μακρόχρονης επιστημονικής μελέτης. Η σύνθεση των μελών της Ένωσης, η σύνθεση των σχετικών επιτροπών εργασίας, αποτελεί την εγγύηση του επιστημονικού της λόγου. Ο,τι  ακριβώς αποδίδει με τον τίτλο της η ΕΝΩΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ  ΠΟΛΙΤΩΝ.

4. Παράλληλα η ENEΠO, χωρίς να είναι πολιτικό κόμμα, έχει χαρακτήρα πολιτικό. Και είναι δύο τα σημεία, που πρέπει να ξεκαθαριστούν. Το πρώτο η διαφοροποίηση της ENEΠO από τα πολιτικά κόμματα. Το δεύτερο, η στάση της Ένωσης απέναντι στα πολιτικά κόμματα. Η Ένωση Ενεργών Πολιτών είναι πολιτική Ένωση διότι έχει συνολική πολιτική πρόταση, για την πολιτική ζωή του τόπου, για την υπέρβαση της κρίσης με την παρέμβαση του λαού. Επεμβαίνει έτσι στα πολιτικά πράγματα και προτείνει συγκεκριμένη πολιτική διαδικασία για την αναμόρφωση της πολιτικής μας ζωής. Επικαλείται και προωθεί την ενεργοποίηση του λαού, και έχει για τον λόγο αυτό ουσία πολιτική. Είναι μια κίνηση για την αναμόρφωση των θεσμών.

 α) Όμως εδώ σταματά ο πολιτικός χαρακτήρας της ENEΠO και δεν επεκτείνεται και σε ένα άλλο βασικό χαρακτηριστικό του πολιτικού χώρου, δηλαδή στον αγώνα για την εξουσία. Και στο σημείο αυτό διαφοροποιείται σημαντικά η ENEΠO από τα πολιτικά κόμματα. Τα κόμματα είναι πολιτικές οργανώσεις, που αποσκοπούν στην κατάληψη και διαχείριση της εξουσίας. Εμείς είμαστε  πολιτική οργάνωση που δεν  επιδιώκουμε την εξουσία αλλά την αναμόρφωση των θεσμών. Η ENEΠO δ ε ν  ε ί ν α ι  π ο λ ι τ ι κ ό    κ ό μ μ α . Η επιλογή μας είναι πεντακάθαρη. Αυτό το βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα της Ένωσης δεν γίνεται πάντοτε αντιληπτό. Και πολλές φορές πλανάται μια καχυποψία. Ποιοι είναι αυτοί και τι θέλουν;  ένα νέο πολιτικό κόμμα; ποιος κρύβεται από πίσω; κλπ. Αντιμετωπίζουμε όλες τις περιπτώσεις αυτές με κατανόηση. Και τούτο διότι η ΕΝΕΠΟ αποτελεί κάτι νέο,  πρωτόγνωρο, αποτελεί οργάνωση νέου είδους. Είναι επομένως απόλυτα δικαιολογημένο να μην υπάρχει ανάλογη εμπειρία και να συγκρίνεται η Ένωση με τους πολιτικούς οργανισμούς που ήδη υπάρχουν.

β) Το ότι η ENEΠO δεν είναι και δεν θέλει η ίδια να είναι πολιτικό κόμμα, δεν σημαίνει ασφαλώς σε καμιά περίπτωση ότι είναι εναντίον  του    θ ε σ μ ο ύ      τ ω ν  π ο λ ι τ ι κ ώ ν   κ ο μ μ ά τ ω ν. Η στάση της δεν είναι εχθρική απέναντι στα πολιτικά κόμματα. Η Ένωση πιστεύει ότι τα κόμματα, τα οποία άλλωστε ρυθμίζονται στο ελληνικό Σύνταγμα, αποτελούν βάθρο της Δημοκρατίας. Ότι είναι απαραίτητη η ύπαρξη τους και η δημοκρατική λειτουργία τους για την εμπέδωση της δημοκρατίας στην Ελλάδα.

5.Παράλληλη η ENEΠO αντιμετωπίζει πολύ κριτικά τα σ υ γ κ ε κ ρ ι μ έ ν α      π ο λ ι τ ι κ ά  κ ο μ μ α τ α,   που δρουν στην χώρα μας και ιδιαίτερα, αλλά όχι μόνο τα δύο μεγαλύτερα. Η ηγεσία των κομμάτων - όπως άλλωστε σε μεγάλο βαθμό και η ίδια δέχεται σε στιγμές αυτοκριτικής - έχει μεγάλο μέρος της ευθύνης για την κρίση, που σήμερα υπάρχει. Η πολιτική ηγεσία δεν έκανε τίποτε για το ξεπέρασμα της κρίσης ενώ αντίθετα την επέτεινε. Δεν προώθησε τον εκδημοκρατισμό, όπως όφειλε, αντίθετα κράτησε τον λαό με επιμέλεια στο περιθώριο για να τον χρησιμοποιεί, όταν τον χρειαζόταν ως μάζα χειροκροτητών και εκλογέων. Αντί να προχωρήσει σε δημοψηφίσματα για την λήψη των βασικών αποφάσεων, ούτε κάνει λόγο για το θέμα αυτό. Η στάση των κομμάτων απέναντι στο δημοψήφισμα υπήρξε ενιαία, δηλαδή σχεδόν εχθρική. Όλα τα κόμματα έχουν ευθύνη, που δεν έχει υλοποιηθεί το δημοψήφισμα.

6.Η βασική θέση της ENEΠO είναι κυρίως “διαδικαστική”. Στη σύγχρονη εποχή της κρίσης των ιδεολογιών, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και πάλι ο τρόπος λήψης των αποφάσεων. Η δημοκρατική λαμβανόμενη απόφαση είναι η ορθή απόφαση, είναι εκείνη που μπορεί να εφαρμοστεί με επιτυχία, ακριβώς διότι εξασφαλίζει την συναίνεση του μεγάλης πλειοψηφίας του λαού. Η δημοκρατική διαδικασία, η δημοκρατική ιδεολογία, είναι εκείνη που μπορεί και πρέπει να αντιπαρατεθεί στα κάθε είδους δόγματα και ιδεολογικές απόψεις.

7. Η Ένωση έχει σκοπό να δημιουργηθεί μια πολιτική οργάνωση που θα επεκτείνεται σε κάθε πόλη, σε κάθε χωριό, σε κάθε γωνιά της ελληνικής γης.

         α) Οι προσπάθειες μας για την κ α θ ι έ ρ ω σ η  του θεσμού του δημοψηφίσματος θα συγκεντρωθούν, ενόψει της επικείμενης αναθεώρησης του Συντάγματος, στο να περιληφθεί διάταξη, που να προβλέπει το δημοψήφισμα με πρόταση των πολιτών. Οι σκοποί της ENEΠO δεν περιορίζονται βέβαια στην συνταγματική αναθεώρηση, παραείναι ευρύτεροι και διαρκείς. Ανεξάρτητα από την καθιέρωση του  θεσμού του δημοψηφίσματος με πρωτοβουλία των πολιτών, στην επικείμενη αναθεώρηση, η ΕΝΩΣΗ θα αγωνιστεί για την καθιέρωση του δημοψηφίσματος σε ν ο μ ο θ ε τ ι κ ό  επίπεδο, όπως στον χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης, τον επαγγελματικό χώρο κλπ.

         β) Βασικός και διαρκής στόχος της ENEΠO είναι η δ ι ά δ ο σ η  του θεσμού του  δημοψηφίσματος , η ενημέρωση των πολιτών και των διαφόρων οργανώσεων γύρω από τους επιστημονικούς θεσμούς της συμμετοχής των πολιτών στην άσκηση της εξουσίας.

         γ) Ούτε η καθιέρωση, ούτε η διάδοση του θεσμού της δημοψηφίσματος αρκούν, χωρίς την  ταυτόχρονη α ξ ι ο π ο ί η σ η   του. Το ότι ένας θεσμός προβλέπεται από το Σύνταγμα και  τους νόμους δεν σημαίνει, ότι ενεργοποιείται  ή ότι αξιοποιείται προς την ορθή κατεύθυνση. Η Ένωση θα αγωνιστεί μέσα από τα εκάστοτε θεσμικά πλαίσια , ώστε το δημοψήφισμα να μην παραμείνει κενή διάταξη, αλλά να γίνει πράξη καθοριστικός παράγοντας της πολιτικής μας ζωής. Για τον λόγο αυτό θα αναδείξει ζητήματα , τα οποία θα πρέπει να τεθούν στην κρίση του λαού μέσα από  δημοψηφίσματα. Θα αναλάβει εκστρατείες ενημέρωσης ώστε ο κάθε πολίτης να μπορεί να έχει υπεύθυνη γνώμη για τα θέματα αυτά, και θα χρησιμοποιεί κάθε θεσμικό μέσο (συγκέντρωση υπογραφών, δημοσκοπήσεις, δημόσιες συζητήσεις κλπ) προς την κατεύθυνση της διεξαγωγής δημοψηφισμάτων.

 Με την δημιουργία της Ένωσης Ενεργών Πολιτών μας δίνεται μια μεγάλη ευκαιρία. Είναι στο χέρι όλων μας να την αξιοποιήσουμε. Έχουμε υποχρέωση τουλάχιστον να προσπαθήσουμε.